İlkokul, Ortaokul ve Lise Öğrencilerinde Ulamsal Örgütleme Çerçevesinde Taksonomik Farkındalık

Özay ÖNAL

Öz


Ulamların zihinde anlamsal ilişki ağları oluşturarak konumlandığı görüşü yaygın olarak benimsenmektedir. Bu ilişki ağları tür, bütün-parça, uzamsal konum, işlev, uzak çağrışımlar gibi pek çok ilişki tipi içermektedir. Markman bu ilişkileri 'taksonomik' ve 'tematik' ilişkiler olarak iki genel sınıfa ayırır ve 6-7 yaşına kadar çocukların çoğunlukla tematik ilişkiler kurmaya eğilimli olduğunu ancak bu yaşlardan sonra, ulamlar arası taksonomik ilişki örgütleme becerisinin ağırlık kazanmaya başladığını öne sürer. Bu çalışmada, toplam 300 ilkokul, ortaokul ve lise öğrencisinden oluşan bir araştırma grubu, verilen üç ulamsal ağdan seçtikleri ÜST, TEMEL ve ALT ulamlaştırma düzeylerine ait ulamları kullanarak belirledikleri bağlamlarda tümceler üretmiştir. Bu yolla elde edilen veritabanında, katılımcıların taksonomik ve tematik ilişkilendirme ve ulamsal düzeyleri kullanma eğilim ve becerileri gözlemlenmiştir. Sonuçlar, tematik örgütlemenin, üretilen tümcelerde net bir biçimde baskın olduğunu, taksonomik farkındalığın ise yaşa koşut biçimde arttığını göstermiştir. İki örgütleme türünde de katılımcıların ulamsal düzeylerden farklı biçimlerde yararlandıkları görülmüştür.

Anahtar Sözcükler


Dilbilim; Anlambilim; Ruhdilbilim; Ulam; Ulamlaştırma; Ulamsal Düzeyler; Edinim; Zihin; Taksonomi

Tam Metin:

PDF