Dilbilimde Yeterlik Türleri: Süreçlerin Gözden Geçirilmesi, İnsan Algısı ve Eylemleri Üzerindeki Etkileri

İsmail ERTON

Öz


'Yeterlik' kelimesinin tanım ve kapsamını belirlemeye yönelik bilimsel araştırma ve çalışmalar 1960'lı yıllardan bu yana dilbilim çalışmalarının temel konularından birisi olmuştur. Yeterlik üzerine yapılan bilimsel araştırmalar dilbilim çalışmalarını yapısal sınırlamaların dışarısına taşımış ve özellikle psikoloji, sosyoloji, ve kültürel çalışmalar ile desteklenen multidisipliner (çok disiplinli) bir alan haline getirmiştir. Bu araştırma dilbilime konu olan yeterlik türleri üzerine yapılan çalışmaların, dili kullananların dili nasıl üretip, algıladığını daha iyi anlamalarına olanak sağladığını tartışmakla kalmayıp aynı zamanda dili kullananların farkındalıklarını artırarak, kültürlerarası etkileşim ve bunun altındaki kuramsal bilgiyi çok daha iyi anlamaları gerektiğini ortaya koymuştur. Bu araştırma özellikle edimbilimsel yeterlik üzerinde durmuş ve bu konuyu ilgili çalışmaların geldiği son bir nokta olarak ele almıştır çünkü edimbilimsel yeterliğin gelişmesi, öngörülemeyen bağlamlarda (söylemlerde) bile dili kullanan kişinin biliş ve algısının gelişmesi için gerekli olan beceri ve kapasiteleri ele almaktadır.

Anahtar Sözcükler


Yeterlik; Söylem; Dilsel Yeterlilik; İletişimsel Yetkinlik; Edimbilimsel Yeterlik; İnsan Algısı; İnsan Eylemi