Charles Dickens'ın Great Expectations Eserinde Baskılanan Birey

Ömer ÖĞÜNÇ

Öz


Charles Dickens'ın Great Expectations (Büyük Umutlar) (1861) romanı on dokuzuncu yüzyıl başındaki İngiliz toplumunu yüzyılın ortasındaki bakış açısıyla betimler ve Victoria dönemindeki toplumsal ideallerin saygınlık kavramı aracılığı ile yüzyılın başındaki şekillenme sürecini gösterir. Bu makale, Frankfurt Okulu teorisyenlerinden Max Horkheimer and Theodor Adorno'nun eleştirel bakış açısı ışığında, Dickens'ın bu romanında betimlenen burjuva toplumunun orta sınıfa ait katı kurallar ile bireyi kontrol altında tuttuğunu ve bununla birlikte aynı toplumsal düzenin yanlış bilinçlendirmeye dayalı bir kimlik oluşturma süreci neticesinde kurulu toplumsal düzeni korumak için bireylerin kimliğini şekillendirdiğini savunmaktadır. Romanın başkahramanı Pip neredeyse tüm hayatı boyunca bir beyefendi olmayı ister ve Londra'daki orta sınıf toplumun beklentilerine uyum sağlamaya çalışır. Pip'e göre sınıar arasında yukarı doğru hareket etmek, bireylere dayatılan hâkim kurallara uyum sağlaması koşuluyla mümkündür. Romanda birey ile burjuva toplumu arasındaki çatışma özellikle Pip karakterinde gözlenir ve Pip'in karakteri de topluma faydalı olması için baskıcı ve bireyler arasındaki farklılaşmaları reddederek onları aynılaştıran toplumsal düzen tarafından şekillendirilir. Bu makale, Horkheimer ve Adorno'nun burjuva sanayi toplumu eleştirisine uygun olarak, Dickens'ın Great Expectations romanında betimlenen on dokuzuncu yüzyıl İngiliz toplumunun, toplumsal düzene uyum sağlamak üzere baskılanmış bireyler yarattığını ve bireylerin burjuva sanayi toplumu ile çatışma yaşadığını ortaya koyar.

Anahtar Sözcükler


Charles Dickens; Great Expectations; Max Horkheimer; Theodor Adorno; Baskılanan Birey; Bireysellik; Çatışma