Likert-Tipi Dönüştürücü Liderlik Ölçeği Geliştirilmesi

Seval DÖNMEZ, Yonca TOKER

Öz


Araştırmanın amacı, dönüştürücü liderlik özelliklerini Likert-tipi ölçek formatında ölçen, araştırmacılara ücretsiz erişim olanağı tanıyan, geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirmektir. Alanyazın taramalarına ek olarak, 20 çalışan ve 10 yönetici ile yapılan mülakatları içeren bir ön çalışmada dönüştürücü ve etkileşimsel liderlik davranışlarını ifade eden 37 ölçek maddesi geliştirilmiştir. Yeni geliştirilen Dönüştürücü Liderlik Ölçeği, ana çalışmaya katılan 165 çalışan ve bu çalışanlara yöneticilik yapan 38 kişinin oluşturduğu örneklemde incelenmiş ve geçerliği gösterilmiştir. Yapı geçerliği çalışması, ölçeğin dönüştürücü ve etkileşimsel liderlik boyutlarını kapsayan iki-faktörlü bir yapıya sahip olduğunu ve özellikle dönüştürücü liderlik boyutunun alanyazında halihazırda kullanılmakta olan Çok-boyutlu Liderlik Ölçeği (Multifactor Leadership Questionnaire) ile birleşen geçerliği olduğunu göstermiştir. Eş zamanlı ölçüt-bağıntılı geçerlik çalışması; dönüştürücü liderlik boyut puanlarının çalışanların iş doyumunu, duygusal örgütsel bağlılıklarını ve işle ilgili temel psikolojik ihtiyaçlar olan ilişkililik ve özerklik ihtiyaçlarını yordadığını; etkileşimsel liderlik boyut puanlarının ise bu değişkenlerin hiçbirini yordamadığını göstermiştir. Tek bir yönetici altında çalışan kişiler arasındaki grup-içi uzlaşma endeksi hem bu çalışmada geliştirilmiş olan ölçek puanları temelinde hem de Çok-boyutlu Liderlik Ölçeği puanları temelinde incelenmiştir. Bu çalışmada geliştirilen ölçek, alanyazındaki ölçeğe kıyasla, çalışanların yöneticilerinde algıladıkları dönüştürücü liderlik özellikleri bakımından birbirleriyle daha çok uzlaşma içinde olduklarını göstermiştir. Yani yeni geliştirilen ölçeğin beraber çalışılan bir yöneticinin davranışlarını algılamak konusunda alanyazında halihazırda kullanılan ölçekten daha güvenilir sonuç verdiği görülmüştür. Bu çalışmanın literature temel katkısı, Türkiye'deki iş ortamlarında geliştirilen, hem başka kültürlere genellenebilir olan hem de değerli bulunan kültüre-özgü liderlik davranışlarını içeren ve araştırmacılara ücretsiz erişim sağlayan Dönüştürücü Liderlik Ölçeği'nin kendisidir. Amacımız, Türkiye ve çeşitli kültürel iş ortamlarında Dönüştürücü Liderlik Ölçeği'nin daha geniş kapsamlı geçerliğini ve uygulanabilirliğini çalışmak üzere diğer araştırmacıları teşvik etmektir.

Anahtar Sözcükler


Liderlik; Dönüştürücü Liderlik; Türkiye Kültürü; İş Tutumları; Likert- Tipi Ölçek; Ölçme-Değerlendirme