Nîşâbûrî'nin Selçuknâme'sinde Devlet Teşkilatı ve Hükümdarlık Unsurları

Ayşe Gül FİDAN

Öz


Büyük Selçuklu Devleti (1037-1194) Çin sınırlarından Akdeniz kıyılarına uzanan büyük bir coğrafya ile beraber birçok kavim ve devleti hâkimiyeti altına almıştır. Bir buçuk asır boyunca böylesine geniş bir coğrafyada hüküm süren bu imparatorluğun geride bıraktığı tarih kayıtları nispeten kısıtlı olup, tarih yazıcılığı bakımından pek de parlak bir devir olmadığı söylenebilir. Bu da o devre ait günümüze ulaşan tarih kayıtlarının her yönüyle ele alınarak incelenmesini zaruri kılmaktadır. Büyük Selçuklu Devleti'nin tarih sahnesine çıkışından, Irak Selçukluları'nın son hükümdarı Ebû Tâlib Tuğrul b. Arslan'ın (1177-1194) saltanat döneminin başlarına kadar gerçekleşen siyasi, sosyal ve kültürel olayları içeren ve Hâce İmâm Zahîru'd-Dîn Nîşâbûrî tarafından, Farsça olarak kaleme alınan eser Selçuklu devletinin teşkilat ve hükümdarlık unsurları ile ilgili bilgilere de yer vermektedir. Çalışmamızda Nîşâbûrî'nin, devlet geleneği, sistemi ve işleyişi hakkında aktardığı bilgiler daha önce bu konuda yazılan kıymetli eserler ışığında değerlendirilecektir.

Anahtar Sözcükler


Selçuklu Tarihi; Selçuknâme; Hâce İmâm Zahîru'd-Dîn Nîşâbûrî; Devlet Teşkilatı; Hükümdarlık Unsurları