Jane Austen’in Romanları Üzerine Bir Araştırma: Evlilikteki Sosyo-Ekonomik Güdüler ve Kadın Yaşamına Etkileri

Filiz BARIN AKMAN

Öz


Bu makale, ünlü İngiliz edebiyatı romancısı Jane Austen'ın (1775-1817) Pride and Prejudice, Mansfield Park, Sense and Sensibility, Persuasion ve Emma başlıklı romanlarında on dokuzuncu yüzyılın başında İngiliz toplumunda yaşayan kadınlar için evlilik kurumunun sosyo-ekonomik boyuttaki özendiriciliğine ve hayatlarındaki olası etkilerine ışık tutacak kapsamlı bir araştırma yapar. Toplumun ve insanların titiz bir gözlemcisi olarak, Austen'ın orta sınıftan sıradan bireylerin günlük yaşantısını tasvir etmedeki yeteneği, yani dönemin moda edebi yönelimi olan romantik melodramların dışına çıkarak ev-içi gerçekçiliğe odaklanması, eserlerini on dokuzuncu yüzyılın başlarındaki İngiliz kültürü ve toplumu hakkında paha biçilmez bir tarihi kaynak haline getirir. Austen'ın anlatımına egemen olan bu önemli meselelerden biri de evliliktir. Kırkbir yaşındaki ölümüne kadar bekar kalan Austen'ın, romanlarında evlilik konusuna bu kadar yoğunlaşması ve evlilik kurumunu çerçeveleyen toplumsal gerçekleri, özellikle de evliliğin kadın hayatındaki sosyal ve finansal getirilerini dikkatli gözlemleriyle sunması bakımından, yazarın toplumsal gerçekler konusundaki tanımlayıcı ustalığına işaret eder. Evli bir İngiliz kadınının kanun önünde mülkiyet ve yasal haklarını kocasının velayeti altına bırakmaya zorlayan resmi uygulama olan, coverture’ e tabi tutulması sebebiyle erkeklerin kadınlar üzerindeki ataerkil egemenliğini sağlamlaştırılmasına rağmen, evlilik kadınların kamusal varlığının ev içine indirgendiği bir ortamda, orta sınıf erkeklere kısmen sunulan kariyer ve mali gelişme şansından da mahrum olmaları sebebiyle, kadınların mali durumu ve toplumsal sınıfının nihai belirleyicisi olarak karşımıza çıkmaktadır. On dokuzuncu yüzyıl İngiliz kadın hayatında evliliğin merkeziliğini göz önüne alan bu makale, Austen'ın romanlarında konunun işlenmesi ışığında, evliliğin sosyo-ekonomik bir teşvik ve ayrıca sınıfsal statü belirleme unsurları olması üzerine bir inceleme ortaya koyacaktır. Bu çalışmanın argümanı, evli bir kadının femme covert yani “zevcin himayesi” olması sebebiyle maddi ve yasal sınırlamalara tabi tutulmasına rağmen— kadının hukuki varlığının kocanın idaresi dahilinde sayılmasından ötürü—Austen'in evlilik birlikteliklerinin oluşturulmasında rol oynayan güdüleri ve ince ayrıntıları, özellikle sınıf statüsü belirleyiciliği bağlamında, gerçekçi bir şekilde ele alması kadınların on dokuzuncu yüzyıl başlarındaki İngiliz toplumunda evliliğin hayatlarındaki yeri hakkındaki görüşlerine dair önemli bilgiler sağlar.

Anahtar Sözcükler


Jane Austen; Evlilik; Erken Dönem Ondokuzuncu Yüzyıl İngiliz Toplumu; Sınıf; Himaye; Kadın Hakları