Anadolu'da Özgün Bir Ekonomik Aktör Tipi: Homo Kaysericus

Ercan GEÇGİN

Öz


Kayseri, dünden bugüne, toplumsal ve tarihsel açıdan pek çok karakteristik özellikleri içinde en fazla ticaret kültürüyle öne çıkan bir kent olmuştur. Binlerce yıl öncesinden bugüne kök salan ticaret kültürü, Anadolu’nun diğer illeri ile kıyaslandığında Kayseri’yi özgün bir konuma getirmiştir. Toplumun genelindeki “Kayserili” imgesinin başat özelliği ekonomik alandaki girişkenliği ve başarısı ile ölçülmüştür. Coğrafi, tarihsel ve toplumsal etkileşimlerin bileşkesiyle meydana gelen ekonomik alandaki bu hüviyet, Simmel’in “nesnel kültür” kavramıyla açıklanmaya çalışılacaktır bu çalışmada. Yine Simmel’in “form- içerik” ilişkisinden hareketle para ekonomisinin formuna uygun özgün bir ticaret tipi olarak ”Homo Kaysericus” kavramı geliştirilmeye çalışılacaktır. Kayseri’nin uzun tarihsel momentlerinde oluşan ticaret kültürü, nesnelleşmiş ve kendisine göre bir sistem ortaya çıkartarak ekonomik alandaki aktörlerin davranışlarını ve habituslarını belirleyerek bugüne kadar uzanmıştır. Ekonomik alandaki aktörler nesnel kültürün yapısı tarafından belirlenimleri olmakla birlikte aynı zamanda dönüştürücü birer eyleyen veya faildirler. Nesnel kültürün hem aktarıcısı hem de yeniden üretici aktörleridirler. Kayseri’nin ekonomik alandaki özgünlüğün taşıyıcısı olan aktörlerin ortaya çıkardığı kolektif eyleyici tipi bu çalışmada “Homo Kaysericus” olarak tanımlanmaktadır. Bu çerçevede çalışmada, bazı somut nesnel kültür örüntü verilerinden hareket edilerek bu toplumsal tipin soyutlanışına ulaşılmak istenmiştir. Kayseri’de ticaretle uğraşan aktörlerle yapılan derinlemesine görüşmeler, gözlemler, Kayseri fıkraları gibi farklı nitelikteki metinlerden hareketle Homo Kaysericus’un izi sürülmeye çalışılmış; böylece Kayseri özelinde Anadolu’daki ekonomik alanın sosyolojik çerçevesine bir katkı sunulmak istenmiştir.

Anahtar Sözcükler


Homo Kaysericus; Nesnel Kültür; Ekonomi Sosyolojisi; Kültürel Aktarım; Kayseri

Tam Metin:

PDF