Malatya İli Yerleşmelerinin Tarihsel Dönemlere Göre Coğrafi Dağılışı

Mesut ELİBÜYÜK

Öz


Bu çalışmada alandaki yerleşmelerin, dönemlerine göre dağılışları karşılaştırılarak nedenleri genel hatlarıyla tarihi coğrafya bakımından kronolojik olarak ortaya konulacaktır. Đnsan, toplayıcılık ve avcılık dönemlerinden sonra bütün yıl yaşamı için gerekli olan besin maddelerini yaşadığı alanda kendiliğinden yetişir şekilde bulamayınca kendisi üretmeye başlar. Bu üretme eylemi insan yaşamında bir devrim olup bu etkinliğe tarım adı verilmektedir. Tarım olarak belirtilen bu etkinlik sonucunda elde edilen ürünlerin daha sonra üretilemedikleri zamanda tüketilmesi için korunaklı yerlerde saklanması gerekmektedir. Söz konusu korunaklı yer doğada var olan mağara ve inler olduğu gibi çoğunlukla insan tarafından yapılan meskenlerdir. Đster tek, ister birçok olsun mesken veya mesken topluluğu coğrafya bakımından yerleşmeyi oluşturur. Araştırma alanında bulunan yerleşmeler Prehistorik Dönemin Neolitik, Kalkolitik, Tunç Çağı ile tarihi dönemlerin Hitit, Roma, Bizans, Selçuklu, Osmanlı ve Cumhuriyet Dönemi esas alınarak verileri düzenlenerek incelenmiştir. Konuların kolay anlaşılmasını sağlamak için araştırmalar sonucunda elde edilen yerleşme verileri kullanılarak dağılış haritaları yapılmıştır. Günümüzden önceki yerleşmeler, listelerde yer alanların niteliklerine bakılmaksızın olduğu gibi haritaya aktarılmış, buna karşın günümüz yerleşmeleri dönemlik ve devamlı yerleşmeler olarak ele alınarak kendi arasında sınıflandırılmıştır. Buna göre dönemlik yerleşmeler mezra, yayla ve kom olarak, devamlı yerleşmeler de mahalle, köy, kasaba ve şehir şeklinde sınıflandırılarak haritaları yapılmıştır. Bu haritalar da kullanılarak çalışmada Malatya ili yerleşmelerinin özellikle dağılışı ve bu dağılışı etkileyen coğrafi faktörler üzerinde durulmuştur.

Anahtar Sözcükler


Malatya; Melitene; Tarihi Coğrafya; Tarihi Dönem Yerleşmeleri

Tam Metin:

PDF