John Burnside'ın Ekolojisonrası Dünyası: Glister Romanında Karanlık Yeşil Doğa, Kirlilik ve Çevresel Keder

Kerim Can YAZGÜNOĞLU

Öz


Bu makale, çevresel ve bedensel kirlenmeyi ve bu kirlenmenin bir İskoç kasabasında günlük yaşamın sosyal ve ahlaki yapılarına etkilerini odak noktasına alır; insanlar ve doğa arasındaki değişen ilişkiyi açıklayarak John Burnside'ın Glister (2008) adlı romanını karanlık ekolojinin bir romanı olarak inceler. İnsanların gezegendeki ekosistemleri değiştiren jeolojik bir güç olduğu yeni jeolojik çağ Antroposen'in gözlerimizin önüne serdiği garip değişimlerin izini sürerken bu makale, Timothy Morton ve Paul Kingsnorth'un ortaya çıkardıkları karanlık ekolojiler ve kirlilik ile ilgili günümüz insansonrası ekoeleştirel tartışmalar bağlamına Glister romanını koymaktadır. Burnside, yeşil ekolojinin reddine dayanan karanlık ekolojinin iki farklı versiyonunu aynı hizaya getirir; insan ve insan-dışı dünyanın birlikte varoluşu karanlık ve korkutucu olursa da insanların, insandan öte dünyayla temel olarak ağ gibi sarılı ve birbirine bağlı olduğu “karanlık yeşil” bir ekolojik vizyon ortaya koyar. Böylece bu çalışma, Burnside'ın çevrenin gerçek ve spektral olmasının yanı sıra hem yeşil hem de karanlık olduğu yeni bir doğa tanımı öne sürerek nasıl bir “ekolojisonrası” gerçekliği öngördüğünü göstermektedir. Öte yandan çalışma, romanın vurguladığı insan ve insan-dışı varlıklar arasındaki eşikteliğin ve radikal olarak birbirine bağlı olmanın altını çizerek “ekolojik ağ örgüsü” ile “yabansı yabancı” gibi Morton'ın kavramsal araçlarının tartışmasıyla Burnside'ın savını geliştirmektedir. Garip varoluşta diğer bedensel doğaların yanı sıra insanların başına gelen toksik beladan kaçışın imkansız olduğunu belirten Burnside, sadece insan kaybı için değil, insanın ekolojik gerçeklikten kopuşu için de ekolojik bir keder uyandırarak karanlık yeşil doğayı sorgulamasını derinleştirir.

Anahtar Sözcükler


John Burnside; Glister; Ekolojisonrası; Karanlık Ekoloji; Karanlık Yeşil Ekoloji; Kirlilik; Ekolojik Keder



DOI: http://dx.doi.org/10.33171/dtcfjournal.2019.59.1.4