7-11 Yaş Türkçe Çocuk Kitaplarında Hareket Olayları Üzerine Bir Çalışma

Seda GÖKMEN

Öz


Bu çalışmanın amacı, Türkçe hikaye kitaplarının içinde bulunan hareket bildiren olayları incelemektir. Hareket bildiren eylemlerin kullanımsal düzlemlerinin betimlenmesi amacından hareketle, nitel ve nicel gözlemler yapılabilmesi için 7-11 yaş çocukları için tasarlanmış 8 Türkçe hikaye kitabı seçilmiştir. Kitap içeriklerindeki hareket bildiren 223 tümce çözümlenmiştir. Hikayelerin içinde kullanılan bütün "yol", "tavır" ve "gösterim" eylemleri ve eğretilemeli tümceler de çalışma kapsamına alınmıştır. "Yol" eylemlerinin diğer eylemlere göre daha baskın olduğu ve sıklıklarının daha yüksek olduğu görünmektedir. Gösterim eylemlerinin ise türü az olmasına rağmen "yol" ve "tavır" eylemlerine göre daha çok kullanıldığı görülmektedir. Ayrıca bu çalışmada "hızlı tavır" eylemlerinin bağımsız olarak kullanılabildiği saptanmış ve bu gözleme dayalı olarak da "yol" ve "gösterim" eylemleriyle birlikte olmak gereksiniminin olmadığı sonucuna da ulaşılmıştır. Son olarak, veri tabanında bulunan tümcelerin %25'inde eğretileme kullanılmış olması bulgusundan hareketle, zaman gibi basit eğretilemelerin çok erken dönemde anlamlandırılmaya başladığını da söylemek olasıdır.

Anahtar Sözcükler


Hareket Olayları; Türkçe; Yol; Tavır; Gösterim; Ortak-Olaylar; Dil Edinimi; Erken Çocukluk Dönemi