Tasmasor ve İkiztepe Arkeolojik Topluluklarında Mine Hipoplazilerinin İncelenmesi

Ali Metin BÜYÜKKARAKAYA

Öz


Eski insan topluluklarında mine hipoplazileri, bireylerin bebeklik ve erken çocukluk aşamasında karşılaşmış oldukları beslenme yetersizlikleri ve hastalıkların ortaya çıkarılmasında faydalanılan bir stres göstergesi olarak bilinmektedir. Bu çalışmada, Anadolu’da yaşamış iki eski insan topluluğuna ait dişler incelenerek, topluluklarda bireylerin bebeklik ve erken çocukluk dönemlerinde karşılaşmış oldukları streslerin yaygınlığı ve ortaya çıkış zamanları belirlenmeye çalışılmıştır. Ele alınan topluluklardan ilki, Bakü-TiflisCeyhan Boru Hattı kazı çalışmaları sırasında yapılan kurtarma kazıları çerçevesinde ortaya çıkarılmış Tasmasor topluluğudur. Tasmasor mezarlığı, Erzurum İli’nde bulunmuş ve Yakın Çağ’a tarihlendirilmiştir. Diğer topluluk ise Samsun İli Bafra İlçesi’nde bulunan İkiztepe höyüğü mezarlık alanından ele geçirilmiş İkiztepe topluluğudur. İkiztepe insanları Erken Tunç Çağı’na tarihlendirilmektedir. Yapılan çalışma sonucunda, Tasmasor topluluğu bireylerinde mine hipoplazilerinin yaygınlığı % 56,7, İkiztepe topluluğunda ise % 43,2 olarak tespit edilmiştir. Topluluklar arasındaki fark istatistiki açıdan anlamlıdır (P< 0,05). Tasmasor topluluğunda bireylerde gözlenen mine hipoplazilerinin daha fazla oluşu bu toplulukta bebeklik ve erken çocuklukta karşılaşılan stres koşullarının İkiztepe’deki akranlarına göre farklı olmasıyla, bunun altında yatan nedenler ise beslenme biçimi ve sağlık koşullarını belirleyen farklı çevrelere uyum stratejileriyle ilişkilendirilmiştir.

Anahtar Sözcükler


Mine Hipoplazisi; Tasmasor; İkiztepe; Beslenme; Hastalık; İskelet Topluluğu; Yaşam Biçimi; Stres

Tam Metin:

PDF