Zabşali, Tukriş ve Loso Bölgelerini İçeren Alanda İlam Dönemine Ait Toponimi Çalışması İçin Öneri

Ali AARAB, Mahammad Esmaeil ESMAEILI JELODAR, Alireza KHOSROWZADEH

Öz


Bugüne kadar İlam merkezlerinin çevre bölgeleri üzerinde geniş çaplı bir araştırma çalışması yapılmamıştır. İlam merkezi olarak sayılan bu çevre bölgelerden biri, bugünkü Huzestan ve Fars illerinin kuzey bölgeleridir. Bu bölgelerle ilgili önemli bir özellik; metal madenlerinin bu alanlarda bulunmasının yüksek potansiyele sahip olması ve bu konuyla ilgili Miyan Rudan kitabelerinde de değinilmesidir. Ayrıca, İlam'ın dağlık alanları ile Miyan Rudan Ovası'nın ilişkisinin en önemli nedenlerinden biri de bu dağlık alanlarda bulunan metal madenleridir. Günümüzde Huzestan ve Fars illerinde metal madenlerinin yüksek potansiyeli bulunmamaktadır. Bu nedenle çevre bölgeler, bu metali temin etme rolünü üstlenen bölgeler olmuşlardır. Ancak bu bölgelerde İlam dönemine ait arkeolojik verilere çok fazla dikkat edilmemiştir ve İlam dönemindeki bu karanlık noktaları aydınlatmak ve bu bölgelerdeki İlam kentlerinin toponimi çalışmasını gerçekleştirebilmek amacıyla arkeolojik verilerinin yanında bu bölgelerde tarihsel incelemenin yapılması gerekir. Bu arkeolojik verilerden biri de bir çeşit yerel çömlektir. Bu çömlek üzerinde yapılan petrogra inceleme ile bu çömleğin Huzestan ili (Bir İlam merkezi olarak) ile İsfahan ve Çaharmahal Bahtiyari illerinin (çevre bölgeler olarak) karşılaştırma yapılmaya çalışılmıştır. Böylece tarihsel ve arkeolojik verilerin yanında belirtilen kentlerin toponimisi amacıyla bu çömlek türünün dönemi ve menşei hakkında daha kesin bir söz söylememizi mümkün olacaktır.

Anahtar Sözcükler


İlam Çömleği; Hafttape; LoSo; Zabşali; Tukriş