Constantin-François Volney’in Seyahatnamesinde Suriye

Fatma UYGUR

Öz


Osmanlı Devleti'ne çeşitli dönemlerde farklı amaçlarla çok sayıda batılı seyyah gelmiştir. Bu seyyahlar arasında Constantin-François Volney (1757-1820) veya Jean (Jan) Potocki (1761-1815) gibi Doğu kültürüne özgü gelenek ve görenekleri, yaşam biçimini, inanç değerlerini ve toplum yapısını gözlemlemek, incelemek ve Batıya anlatmak amacıyla yola çıkanlar olduğu gibi ticaret yapmak için gelenler de vardır. Seyyahlar arasında misyonerlerin yanı sıra Doğu'ya kariyer elde etmekten ziyade, Helen sevgisiyle yoğrulan F.C.H.L. Pouqueville (1770-1838) gibi kaybolan antikiteyi ihya etmek için seyahat eden veya gazetelerin maddî destekleriyle izlenimlerini düzenli bir şekilde kaleme alan Theophile Gautier (1811-872) gibi seyyahlar da bulunmaktadır. Seyyahların kaleme aldıkları “seyahatnameler” sadece olayları ve arkeolojik bulguları gösteren kaynaklar değil, aynı zamanda insanların zihniyetini, dünyaya bakış açılarını ortaya koyan bilgi birikimleridir. Gezip görülen ve incelenen toplumun iktisadi, sosyal, dini ve etnolojik yapısını gösteren seyahat bilgi ve bulguları tarihe malzeme veren kaynaklar arasına dâhil edilmiştir. “Seyahatnamelerin romanlara değil, tarihe ait olduğunu düşünüyorum.” sözüyle bu kaynakların tarihsel veriler olduğuna işaret eden Fransız seyyah ve müsteşrik Constantin-François Volney (1757-1820) Voyage en Syrie et en Egypte adlı eserinde “Suriye ve Mısır”ı keşfederek bu coğrafyanın kültürel zenginliğini Oryantalizmin hizmetine sunmuştur. Tabiatta uzun yürüyüşler yaparak, at sırtında dolaşarak ve aç-susuz kalarak her türlü ziki şartlara hazırlık yaptıktan sonra Doğu'ya seyahat eden Fransız felsefeci, lolog, etnolog, müsteşrik Volney, Amerika ve Avrupa ülkelerinden önce Doğu'ya yakın bir ilgi duymuştur. Bu makalede Volney'in “Suriye ve Mısır Seyahatnamesi”nde Suriye etnolojik ve lolojik özellikler de dikkate alınarak siyasi ve kültürel bakımdan irdelenecektir.

Anahtar Sözcükler


Constantin-François Volney; Suriye; Dürzîler; Ensariye; Motouali; Osmanlı Devleti; Seyahatname

Tam Metin:

PDF