Macarca Mektuplarıyla Budin Beylerbeyi Sokullu Mustafa Paşa (1566-1578)

Yasemin ALTAYLI

Öz


Temeşvar (Temesvár), Fülek, Kilis, Segedin (Szeged) ve Bosna beyliklerinin ardından 1566 Zigetvar (Szigetvár) seferi sırasında Arslan Paşa’nın (1565-1566) idamından sonra onun yerine Budin beylerbeyi tayin edilen Sokullu Mustafa Paşa, Budin’e atanan 12. beylerbeyi olup 12 yıllık görev süresiyle Budin’de en uzun süre görev yapan beylerbeyi idi. Görevi sırasında Budin’in ekonomik olarak kalkınmasına, özellikle tacir ve bezirganların yabancı dahi olsalar korunmalarına ve Budin halkının her türlü tehdit ve tehlikeden uzak kalmasına çalışmış, Macaristan’da çeşitli imar hareketlerinde bulunmuştur. İstanbul-Viyana arasındaki barışın bozulmamasına da gayret gösteren Mustafa Paşa, zaman zaman, Viyana tarafından İstanbul’a gönderilen hediye ve vergilerin gecikmesi, sınırlardaki huzursuzlular, çapul ve yağma gibi nedenlerle oldukça güç durumda kalmış, ancak iyi bir idareci ve siyasetçi olması nedeniyle bu meselelerin üstesinden gelmeyi başarmıştı. Ancak Mustafa Paşa’nın bu başarısı 1578’de Budin’de çıkan yangın ve neticesinde şehrin harap olmasıyla yok oldu. Bu olay bahane edilerek, İstanbul’da uzun süredir Mustafa Paşa’nın aleyhine yapılan çalışmalar, sadrazam Sokullu Mehmed Paşa’nın da etkisiz kalmasıyla sonuç verdi ve Budin’in Büyük Mustafa’sı 30 Eylül 1578’de İstanbul’dan gönderilen cellatlar tarafından idam edildi. Mustafa Paşa, 1566-1578 yılları arasındaki beylerbeyliği döneminde Viyana’ya ve Macarlara çok sayıda Macarca mektup göndermiştir. Paşa’nın kâtip ve tercümanları aracılığıyla kaleme aldığı bu mektuplar, onun Budin’deki yaşamını, vazifesinde karşılaştığı güçlükleri ve kendisinin nasıl bir beylerbeyi olduğunu objektif bir şekilde görmemizi sağlamaktadır. Çalışmamızda Budin beylerbeyi Sokullu Mustafa Paşa’yı kendisinin yazdırdığı bu Macarca mektuplardan da yararlanarak tanıma, Paşa’nın yaptıklarını kendi ağzından öğrenme ve konuyu objektif olarak değerlendirme imkanı bulmuş oluyoruz.

Anahtar Sözcükler


Mustafa Paşa; Sokullu; Budin; Macarca; Beylerbeyi; Mektuplar; Viyana

Tam Metin:

PDF